Toelichting CMR-verdrag

In ons gratis blad Weg en Wagen schrijven wij regelmatig over het CMR-verdrag. Het blad Weg en Wagen verschijnt drie keer per jaar. Wilt u hierover bericht ontvangen, dan kunt u zich hier inschrijven 

Internationale jurisprudentie kunt u inzien op de website www.idit.fr (Engels en Frans) op de pagina http://www.idit.fr/_private/moteur_cmr/jurisprudence/index_pays.php Het IDIT is het Institut du Droit International des Transports et de la Logistique van de Universiteit van Rouen Fr.

Het CMR-verdrag is opgebouwd uit hoofdstukken. De hoofdstukken hebben een of meer artikelen. Hierna geven wij een beknopte toelichting per artikel.

Wilt u het CMR-verdrag bekijken of downloaden, klik dan hier.

Klik op het artikelnummer om rechtstreeks naar het artikel toe te gaan.

Hoofdstuk I Toepasselijkheid
Artikel 1 Toepasselijkheid
Artikel 2 Stapelvervoer

Hoofdstuk II Personen voor wie de vervoerder aansprakelijk is
Artikel 3 Aansprakelijkheid van vervoerder

Hoofdstuk III Sluiting en uitvoering van de vervoerovereenkomst
Artikel 4 Vrachtbrief
Artikel 5 Aantal exemplaren vrachtbrief
Artikel 6 Verplichte informatie op vrachtbrief
Artikel 7 Aansprakelijkheid voor vrachtbrief
Artikel 8 Inontvangstneming door vervoerder
Artikel 9 Vrachtbrief als bewijs
Artikel 10 Aansprakelijkheid voor verpakking
Artikel 11 Documentatie voor douane
Artikel 12 Beschikkingsrecht
Artikel 13 Ontvangstbewijs
Artikel 14 Instructies vragen
Artikel 15 Aflevering onmogelijk
Artikel 16 Vervoerder neemt goederen in bewaring


Hoofdstuk IV Aansprakelijkheid van de vervoerder
Artikel 17 Aansprakelijkheid van de vervoerder
Artikel 18 Bewijslast vervoerder
Artikel 19 Vertraging
Artikel 20 Verlies
Artikel 21 Rembours
Artikel 22 Gevaarlijke stoffen
Artikel 23 Aansprakelijkheidslimiet
Artikel 24 Hogere waarde
Artikel 25 Aansprakelijkheid voor schade
Artikel 26 Bijzonder belang
Artikel 27 Vorderingsrente
Artikel 28 Buitencontractuele vorderingen
Artikel 29 Doorbreking limiet

Hoofdstuk V Vorderingen in en buiten rechte
Artikel 30 Controle door geadresseerde
Artikel 31 Keuze van rechtbank
Artikel 32 Verjaring
Artikel 33 Arbitrage
Artikel 34 Opvolgende vervoerders
Artikel 35 Inontvangstneming door opvolgende vervoerder
Artikel 36 Schadeclaim tegen opvolgende vervoerders
Artikel 37 Verhaal op opvolgende vervoerder
Artikel 38 Faillissement opvolgende vervoerder
Artikel 39 Verhaalsprocedure op opvolgende vervoerder
Artikel 40 Afwijkend beding opvolgende vervoerder

Hoofdstuk VII Nietigheid van bedingen in strijd met het CMR-verdrag
Artikel 41 Dwingend recht
---------------------------------------------------------------------------------------------------

Hoofdstuk I Toepasselijkheid

Artikel 1 Toepasselijkheid

Het CMR-verdrag is van toepassing op vervoerovereenkomsten voor internationaal wegtransport, waarbij de plaats van inontvangstneming en/of de plaats van aflevering gelegen is in een lidstaat.

Het CMR-verdrag is niet van toepassing op:
a. Postvervoer (brieven)
b. Vervoer van lijken
c. Verhuizingen

Artikel 2 Stapelvervoer

Bij multimodaal vervoer wordt lading vervoerd door diverse soorten transportmiddelen (bijvoorbeeld: vrachtwagen, schip, trein, vliegtuig). Het CMR-verdrag geeft een regeling indien er sprake is van stapelvervoer. Bij stapelvervoer wordt de vrachtwagen plus lading vervoerd per schip of trein (of vliegtuig). In dat geval blijft het CMR-verdrag van toepassing, tenzij de schade is veroorzaakt door de andere manier van vervoeren.

Hoofdstuk II Personen voor wie de vervoerder aansprakelijk is

Artikel 3 Aansprakelijkheid van vervoerder

De vervoerder is aansprakelijk voor het doen en nalaten van zijn personeel en andere hulppersonen.

Hoofdstuk III Sluiting en uitvoering van de vervoerovereenkomst

Artikel 4 Vrachtbrief

De vervoerovereenkomst wordt vastgelegd in een CMR-vrachtbrief.

Artikel 5 Aantal exemplaren vrachtbrief

De vrachtbrief wordt opgemaakt in drie oorspronkelijke exemplaren. Elk exemplaar wordt ondertekend door de afzender en de vervoerder.

Artikel 6 Verplichte informatie op vrachtbrief

De vrachtbrief moet de volgende informatie bevatten:
a. Plaats en datum
b. Afzender
c. Vervoerder
d. Plaats van inontvangstneming en plaats van aflevering
e. Geadresseerde
f. Beschrijving van de goederen
g. Aantal colli
h. Brutogewicht van de goederen
i. Vrachtprijs en andere kosten
j. Instructies voor douane- en andere formaliteiten
k. Vermelding van het CMR-verdrag

Indien nodig moet de vrachtbrief ook de volgende informatie bevatten:
a. Verbod van overbelading
b. Kosten voor rekening van afzender
c. Rembours
d. Waarde van de lading plus bijzonder belang
e. Verzekeringsinstructies
f. Termijn voor vervoer
g. Lijst van documenten

Ook andere informatie mag op de vrachtbrief gezet worden.

Artikel 7 Aansprakelijkheid voor vrachtbrief

De afzender is aansprakelijk voor verkeerde of onvolledige informatie op de vrachtbrief.

Artikel 8 Inontvangstneming door vervoerder

Als de vervoerder de goederen op het laadadres in ontvangst neemt, moet hij de goederen controleren op het juiste aantal colli en de juiste merken en nummers. Ook moet hij de uiterlijke staat van de goederen en hun verpakking beoordelen. Als de vervoerder afwijkingen constateert of als de vervoerder de juistheid van de vermeldingen in de vrachtbrief niet kan controleren, dan maakt hij een voorbehoud op de vrachtbrief.

De afzender mag de vervoerder verplichten tot onderzoek van het brutogewicht of de hoeveelheid goederen. Ook kan de afzender de vervoerder verplichten tot onderzoek van de inhoud van de colli. De vervoerder vermeldt de uitkomst van zijn onderzoek op de vrachtbrief.

Artikel 9 Vrachtbrief als bewijs

De vrachtbrief is het bewijs van de afspraken van de vervoerovereenkomst. Tevens is de vrachtbrief het bewijs van de inontvangstneming van de goederen door de vervoerder.

Artikel 10 Aansprakelijkheid voor verpakking

De afzender is aansprakelijk voor schade die voortvloeit uit gebrekkige verpakking van de goederen.

Artikel 11 Documentatie voor douane

De afzender moet de juiste documenten bij de vrachtbrief voegen, die nodig zijn voor douane- en andere formaliteiten. De vervoerder hoeft deze documenten niet op juistheid te controleren. De afzender dient de vervoerder eventuele schade te vergoeden, die ontstaan is door onjuistheid of onvolledigheid van de documenten. De vervoerder is aansprakelijk, indien hij de documenten onjuist behandelt. De schadevergoeding kan de waarde van de goederen echter niet overtreffen.

Artikel 12 Beschikkingsrecht

De afzender heeft beschikkingsrecht over de goederen tot het moment dat het tweede exemplaar van de vrachtbrief aan de geadresseerde is gegeven. Vanaf dat moment heeft de geadresseerde het beschikkingsrecht.

Het beschikkingsrecht houdt onder meer in:

  1. Het vervoer uit te stellen.
  2. De plaats van aflevering te wijzigen.
  3. Een andere geadresseerde aan te wijzen. De geadresseerde kan echter geen andere geadresseerde aanwijzen, maar wel een andere persoon om aan af te leveren.

Bij verandering van de instructies moet de afzender (of de geadresseerde) de kosten van uitvoering aan de vervoerder vergoeden. De instructies mogen de werkzaamheden van de vervoerder niet belemmeren, bijvoorbeeld indien hij meerdere zendingen in de wagen vervoert. Ook mogen de instructies niet een verdeling van de zending inhouden.

Artikel 13 Ontvangstbewijs

De geadresseerde is verplicht een ontvangstbewijs te geven bij aflevering van de goederen. Indien er verlies van goederen is geconstateerd of vertraging, dan kan de geadresseerde schade claimen bij de vervoerder.

Artikel 14 Instructies vragen

Als uitvoering van de vervoerovereenkomst niet mogelijk is, dan dient de vervoerder instructies te vragen aan de persoon met beschikkingsrecht. Indien er geen tijd is om instructies te vragen, dan zal de vervoerder handelen zoals dat zijn inziens in het belang van de belanghebbende is.

Artikel 15 Aflevering onmogelijk

Als aflevering van de goederen op de plaats van bestemming niet mogelijk is of als de geadresseerde de goederen weigert, dan dient de vervoerder aan de afzender om instructies te vragen.

Artikel 16 Vervoerder neemt goederen in bewaring

Indien de situatie uit artikel 14 (uitvoering van de vervoerovereenkomst is niet mogelijk) of uit artikel 15 (de vervoerder kan de goederen niet afleveren) zich voordoet, dan krijgt de vervoerder de mogelijkheid om de goederen in bewaring te nemen of te stellen bij een derde. Bij bederfelijke waar mag de vervoerder ook de goederen verkopen en de opbrengst minus zijn kosten aan de rechthebbende uitkeren.

Hoofdstuk IV Aansprakelijkheid van de vervoerder

Artikel 17 Aansprakelijkheid van de vervoerder

De vervoerder is aansprakelijk voor verlies van of schade aan de goederen, alsmede voor vertraging.
Hij is niet aansprakelijk indien de rechthebbende schuld heeft aan de schade, de goederen een eigen gebrek hebben of indien er sprake is van overmacht. Gebreken aan het voertuig of fouten van personeel of van ondervervoerders ontslaan de vervoerder niet van aansprakelijkheid.

De vervoerder is niet zomaar aansprakelijk voor schade als gevolg van:
 

  1. Gebruik van een open voertuig
  2. Geen of slechte verpakking
  3. Behandeling, lading, stuwing of lossing van de goederen door de afzender of geadresseerde
  4. De aard van de goederen zelf, waardoor ze makkelijk bederven
  5. Onvolledige merken of nummers op de colli
  6. Vervoer van levende dieren

Artikel 18 Bewijslast vervoerder

Het bewijs dat de schade door in artikel 17 genoemde omstandigheden is veroorzaakt, berust bij de vervoerder. De rechthebbende mag het tegendeel bewijzen.

Artikel 19 Vertraging

Er is sprake van vertraging, als de goederen later dan de in de vrachtbrief genoemde termijn zijn afgeleverd. Als er geen termijn is afgesproken, dan is er vertraging als het vervoer meer tijd vergt dan een goed vervoerder redelijkerwijs nodig zou hebben.

Artikel 20 Verlies

Als de goederen niet binnen 30 dagen na afloop van de bedongen termijn, of 60 dagen na inontvangstneming, zijn afgeleverd, dan mag de rechthebbende de goederen als verloren beschouwen. Bij uitbetaling van de schadevergoeding mag de rechthebbende schriftelijk verzoeken om geïnformeerd te worden, als de goederen binnen een jaar toch weer teruggevonden worden.

Artikel 21 Rembours

Als de vervoerder de goederen heeft afgeleverd zonder eventueel rembours te innen, dan is de vervoerder aansprakelijk voor maximaal het bedrag van het rembours.

Artikel 22 Gevaarlijke stoffen

Voor het vervoer van gevaarlijke goederen moet de afzender aan de vervoerder voldoende informatie over de aard van de goederen en de te nemen voorzorgsmaatregelen verstrekken. Indien de vervoerder zelf achter de aard van zijn vracht komt, dan mag hij de gevaarlijke goederen op iedere plaats lossen, vernietigen of onschadelijk maken. De afzender is dan aansprakelijk voor de kosten en schaden die hiervan het gevolg zijn.

Artikel 23 Aansprakelijkheidslimiet

De aansprakelijkheid van de vervoerder is beperkt tot SDR 8,33 per kilo brutogewicht van de verlorengegane goederen. (Behalve in geval van opzet of bewuste roekeloosheid, zie artikel 29.) Daarboven komen nog de vrachtprijs, douanerechten en kosten gemaakt voor het vervoer van de goederen. De vertragingsschade is maximaal eenmaal de vrachtprijs.

De SDR is het bijzondere trekkingsrecht van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). De dagkoers van de SDR kunt u vinden op de website van het IMF [link].

Artikel 24 Hogere waarde

Afzender en vervoerder kunnen een hogere waarde van de goederen afspreken, mits deze waarde in de vrachtbrief wordt vermeld. In dat geval moet bij verlies dit hogere bedrag als maximale aansprakelijkheid van de vervoerder worden aangehouden.

Artikel 25 Aansprakelijkheid voor schade

De schadevergoeding voor beschadigde artikelen bedraagt de waardevermindering, maar niet meer dan de aansprakelijkheidslimiet genoemd in artikel 23.

Artikel 26 Bijzonder belang

Afzender en vervoerder kunnen een bijzonder belang bij aflevering overeenkomen door vermelding in de vrachtbrief. In dat geval kan een schadevergoeding worden gevorderd voor bijkomende schade tot ten hoogste dit aangegeven belang.

Artikel 27 Vorderingsrente

Vanaf het moment dat de vordering tot schadevergoeding bij de vervoerder is ingediend, kan de rechthebbende 5% rente over het bedrag vorderen.

Artikel 28 Buitencontractuele vorderingen

Als de vervoerder een claim krijgt, die niet op de vervoerovereenkomst is gebaseerd, dan kan de vervoerder de bepalingen uit het CMR-verdrag inroepen, die zijn aansprakelijkheid uitsluiten of beperken. Ook als die claim aan een persoon is gericht, waarvoor de vervoerder volgens artikel 3 aansprakelijk is, dan kan die persoon zich ook op dezelfde bepalingen beroepen.

Artikel 29 Doorbreking limiet

De vervoerder kan zich niet beroepen op beperking van zijn aansprakelijkheid, zoals bedoeld in artikel 23, indien de schade is veroorzaakt door opzet of bewuste roekeloosheid, in welk geval  van de vervoerder. Of indien zijn schuld met opzet gelijk gesteld  wordt.

Hoofdstuk V Vorderingen in en buiten rechte

Artikel 30 Controle door geadresseerde

De geadresseerde controleert bij aflevering de goederen. Als hij dit doet waar de vervoerder bij is, dan dient hij tekorten of schaden als voorbehoud op de vrachtbrief te noteren. Onzichtbare tekorten of schaden dienen zo snel mogelijk en binnen zeven werkdagen na ontvangst schriftelijk worden gemeld bij de vervoerder. Vindt de melding later plaats, dan zal de rechter ervan uit gaan dat de zending zonder schade of tekorten is afgeleverd, tenzij de afzender/geadresseerde het tegendeel kan bewijzen.

In geval van vertraging moet de geadresseerde binnen 21 dagen na aflevering de vervoerder schriftelijk hierover bericht geven. Ook moeten vervoerder en geadresseerde elkaar de gelegenheid geven tot inspectie en expertise.

Artikel 31 Keuze van rechtbank

U kunt contractueel een rechtskeuze vastleggen: bij welk gerecht en in welk land moet een conflict over het contract worden aangebracht? Als u geen rechtskeuze heeft gemaakt, dan behoren de volgende gerechten tot de mogelijkheden:

a. Het gerecht van het land waar de gedaagde zijn gewone verblijfplaats, zijn hoofdzetel, heeft.
b. Het gerecht van het filiaal of agentschap dat de vervoerovereenkomst heeft gesloten.
c. Het gerecht van het land waar de goederen door de vervoerder in ontvangst zijn genomen.
d. Het gerecht van het land van de plaats van aflevering.

Omdat er meerdere gerechten mogelijk zijn, kent het CMR-verdrag een regeling om dubbele rechtspraak te vermijden.

Artikel 32 Verjaring

De verjaringstermijn voor rechtsvorderingen onder de vervoerovereenkomst is kort. In principe verjaren rechtsvorderingen na één jaar. Uitzondering is een vordering ontstaan door opzet of bewuste roekeloosheid, de verjaringstermijn is dan drie jaar. Een vordering kan eventueel geschorst of gestuit worden.

Voor een uitgebreide toelichting op schorsing en stuiting, zie http://www.sva.nl/nl/wikipedia/schorsing-en-stuiting-onder-cmr

De verjaringstermijn begint te lopen :
- In geval van gedeeltelijk verlies, beschadiging of vertraging: vanaf de dag waarop de goederen zijn afgeleverd.
- In geval van volledig verlies: vanaf de dertigste dag na afloop van de afgesproken leveringsdatum en anders vanaf de zestigste dag na de inontvangstneming door de vervoerder.
- In alle andere gevallen: na afloop van een termijn van drie maanden na sluiting van de vervoerovereenkomst.

Artikel 33 Arbitrage

Met instemming van de contractpartijen kan een geschil ook voorgelegd worden aan een arbiter.

Hoofdstuk VI Bepalingen over vervoer verricht door opvolgende vervoerders

Artikel 34 Opvolgende vervoerders

Opvolgende vervoerders worden partij bij de vervoerovereenkomst. Daarmee wordt iedere vervoerder aansprakelijk voor het gehele vervoer.

Artikel 35 Inontvangstneming door opvolgende vervoerder

Bij inontvangstneming van de goederen geeft de opvolgende vervoerder een ontvangstbewijs af aan de voorafgaande vervoerder. De opvolgende vervoerder voegt zijn naam en adres toe op het tweede exemplaar van de vrachtbrief.

Artikel 36 Schadeclaim tegen opvolgende vervoerders

Een schadeclaim kan gesteld worden tegen de eerste vervoerder, de laatste vervoerder en/of de vervoerder die het deel van het vervoer uitvoerde waar de schade is veroorzaakt.

Artikel 37 Verhaal op opvolgende vervoerder

De vervoerder die de schadeclaim betaalt, kan zich verhalen op de andere betrokken vervoerders.

Artikel 38 Faillissement opvolgende vervoerder

Als een van de opvolgende vervoerders failliet is, dan wordt het door hem verschuldigde deel naar evenredigheid in beloning verdeeld over de andere vervoerders.

Artikel 39 Verhaalsprocedure op opvolgende vervoerder

Als de schadevergoeding door een rechter is vastgesteld, dan kan de vervoerder waarop de vervoerder, die de schadeclaim heeft betaald, zich verhaalt, zich niet verweren. Voorwaarde is wel, dat eerstgenoemde vervoerder op de hoogte was van het rechtsgeding en de mogelijkheid had om zich te voegen.

Artikel 40 Afwijkend beding opvolgende vervoerder

De vervoerders kunnen onderling afspraken maken die afwijken van artikel 37 en 38.

Hoofdstuk VII Nietigheid van bedingen in strijd met het CMR-verdrag

Artikel 41 Dwingend recht

Het CMR-verdrag is dwingend recht, dat wil zeggen dat de contractpartijen geen afspraken kunnen maken, die met de verdragstekst in strijd zijn.

Hoofdstuk VIII Slotbepalingen

Artikel 42-51

Deze artikelen hebben betrekking op de totstandkoming of wijziging van het CMR-verdrag.