Wat zijn afvalstoffen ?

Volgens de definitie in artikel 1.1 van de Wet milieubeheer zijn afvalstoffen : ‘alle stoffen, preparaten of producten, waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen’.
Deze definitie is overgenomen uit de Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen.
Gelet op deze definitie zijn overblijfselen, die niet bewust zijn geproduceerd maar vrijkomen bij een productieproces en overblijfselen die na consumptie van een product bij consumenten en bedrijven vrijkomen, aan te merken als ‘afvalstoffen’

Uitzonderingen

Onder omstandigheden kunnen overblijfselen na productie of consumptie echter worden aangemerkt als bijproducten of tweedehands producten.

- Bijproducten

Voor de scheiding tussen de bijproducten en afvalstoffen heeft de Europese Commissie criteria opgesteld. Voor het vaststellen of er sprake is van een bijproduct moet het overblijfsel voldoen aan vier criteria:

1. Het is zeker dat de overblijfselen zullen worden gebruikt.
2. De overblijfselen kunnen onmiddellijk worden gebruikt, zonder andere behandeling dan de gangbare.
3. De overblijfselen worden geproduceerd als een integraal onderdeel van een productieproces.
4. Het verdere gebruik moet rechtmatig zijn.

Met andere woorden: het gebruik van de stof, het preparaat of het voorwerp moet voldoen aan alle voorschriften op het gebied van productie, milieu en gezondheidsbescherming. Toegepaste overblijfselen mogen niet leiden tot ongunstige effecten op het milieu of de menselijke gezondheid.

- Tweedehands goederen

Tweedehands goederen zijn afvalstoffen die door controle, schoonmaken of repareren weer voor hergebruik worden gereedgemaakt en dan niet meer als een afvalstof worden beschouwd (artikel 3, 13 en 16 van de Kaderrichtlijn). 

- Nuttige toepassing

Een afvalstof die aan de criteria voor de ‘einde-afvalfase’ voldoet wordt niet langer meer als afvalstof gezien. Dat is het geval als die afvalstof een behandeling voor nuttige toepassing heeft ondergaan en voldoet aan specifiek daarvoor opgestelde criteria. Deze criteria zijn echter niet in de kaderrichtlijn opgenomen, maar moeten nog door de Europese Commissie worden vastgesteld.

In de kaderrichtlijn staan de voorwaarden die de Europese Commissie dient te gebruiken bij het opstellen voor die specifieke criteria. Deze voorwaarden komen voort uit  jurisprudentie. Het gaat om de volgende voorwaarden, die zijn genoemd in artikel 6 van de kaderrichtlijn afvalstoffen:

1. De stof of het voorwerp wordt gebruikelijk toegepast voor specifieke doelen,
2. Er is een markt voor of vraag naar de stof of het voorwerp,
3. De stof of het voorwerp voldoet aan de technische voorschriften voor de specifieke doelen en aan de voor producten geldende wetgeving en normen,
4. Het gebruik van de stof of het voorwerp heeft over het geheel genomen geen ongunstige effecten voor het milieu of de menselijke gezondheid.

Op dit moment wordt binnen Europa gewerkt aan specifieke criteria voor de einde-afvalfase. Dit is het geval voor metaal maar ook zullen er binnen de Europese Unie criteria worden opgesteld voor bijvoorbeeld papier en glas. Indien deze criteria zijn vastgesteld, zullen deze ook op deze site worden geplaatst.

 Wie bepaalt wat afval is ?

Binnen Nederland bepaalt de provincie meestal wat afvalstoffen zijn en wat niet. Bij in- en uitvoer is de minister van Ministerie van Infrastructuur en Milieu  het bevoegd gezag, of Agentschap NL in opdracht van de minister van Infrastructuur en Milieu.